Nhiều người hỏi xử phạt khi mua bán, sử dụng vape ở Việt Nam được áp dụng ra sao. Họ lo cho bản thân, cho con em hoặc cho cơ sở kinh doanh của mình. Câu hỏi này có căn cứ. Từ ngày 01/01/2025, thuốc lá điện tử thuộc nhóm sản phẩm bị cấm theo Nghị quyết 173/2024/QH15. Bài viết giúp bạn hiểu các nhóm hành vi bị cấm và cách tìm văn bản chính thức.
Chúng tôi cố ý không nêu mức phạt bằng tiền. Các mức này nằm trong văn bản xử phạt vi phạm hành chính, có thể được sửa đổi. Nêu một con số cũ dễ khiến bạn hiểu sai. Thay vào đó, bài viết hướng dẫn cách tra cứu bản mới nhất.
Các hành vi bị cấm theo quy định hiện hành
Theo nội dung nghị quyết, nhiều hành vi liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng bị cấm. Chúng gồm sản xuất, mua bán, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng. Bạn có thể xem phần tóm tắt ở bài quy định cấm kinh doanh thuốc lá điện tử từ 01/01/2025.
Có thể chia các hành vi thành vài nhóm lớn. Nhóm thứ nhất là cung ứng: sản xuất, nhập khẩu, bán, rao bán. Nhóm thứ hai là lưu thông: vận chuyển, tàng trữ. Nhóm thứ ba là sử dụng, tức dùng sản phẩm tại nhà, nơi công cộng hay trường học.
Quảng cáo, khuyến mại và tiếp thị các sản phẩm này cũng bị hạn chế chặt. Quy định nằm trong pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá. Vì vậy, bài rao bán trên mạng tiềm ẩn rủi ro pháp lý cho người đăng và người liên quan.
Xử phạt khi mua bán khác gì xử phạt khi sử dụng cá nhân
Mức độ vi phạm và cách xử lý thường khác nhau giữa hai nhóm này. Người kinh doanh, nhập khẩu hoặc sản xuất bị coi là gây hại cho cộng đồng ở quy mô rộng hơn. Vì thế họ có thể chịu hình thức xử lý nặng hơn so với người dùng cá nhân.
Tùy tính chất và mức độ, hành vi có thể bị xử lý hành chính. Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định, trách nhiệm hình sự có thể được xem xét. Việc phân loại cụ thể thuộc thẩm quyền của cơ quan chức năng, không phải do chúng tôi.
Với người dùng cá nhân, cách tiếp cận của chúng tôi là sức khoẻ trước. Nếu bạn đang dùng, hãy cân nhắc dừng lại và tìm hỗ trợ. Bạn có thể đọc bài vape trong trường học nếu quan tâm đến môi trường học đường.
Học sinh là người chưa thành niên, nên gia đình và nhà trường giữ vai trò lớn trong giáo dục các em. Chúng tôi cho rằng nhắc nhở, giáo dục và hỗ trợ cai nên được ưu tiên trước. Cách xử lý chính thức vẫn do cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Trách nhiệm của cơ sở và cá nhân liên quan
Các cơ sở như cửa hàng, quán, điểm kinh doanh online cần tuân thủ lệnh cấm. Chủ cơ sở có trách nhiệm không để hoạt động mua bán diễn ra tại địa điểm của mình. Việc tiếp tay, cho thuê địa điểm hay vận chuyển hộ cũng có thể bị xem là liên quan.
Nơi công cộng và trường học
Pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá còn quy định các khu vực cấm hút thuốc. Đó là nơi công cộng, trường học và cơ sở y tế. Người quản lý khu vực có trách nhiệm nhắc nhở và lập biên bản khi phát hiện vi phạm.
Với người dân, nếu biết về hoạt động mua bán, bạn có thể phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền. Đó có thể là chính quyền địa phương hoặc lực lượng chức năng. Chúng tôi không khuyến khích tự ý đối đầu. Cũng đừng công khai thông tin cá nhân của ai đó lên mạng.
Nếu bạn vẫn đang giữ sản phẩm tại nhà, cách tốt nhất là hỏi cơ quan chức năng địa phương về hướng xử lý. Đừng bán lại hay tặng cho người khác, vì làm vậy có thể biến bạn thành người vi phạm.
Cẩn trọng với thông tin trên mạng
Cũng nên nhớ rằng thông tin xử phạt trên mạng xã hội thường lan truyền nhanh và hay sai lệch. Một mức phạt được chia sẻ từ năm ngoái có thể đã thay đổi. Một câu chuyện kể lại về người bị xử lý có thể bị thêm bớt. Hãy kiểm tra nguồn trước khi tin hoặc chia sẻ tiếp.
Nơi tra cứu văn bản chính thức
Để biết mức xử phạt chính xác, bạn nên tra cứu văn bản gốc. Có ba nguồn đáng tin. Đó là cổng thông tin của Quốc hội và Chính phủ, cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật, và cổng thông tin Bộ Y tế. Hãy chọn bản còn hiệu lực và ghi nhớ ngày ban hành.
Với bối cảnh quốc tế về kiểm soát thuốc lá, bạn có thể tham khảo trang thông tin của WHO. Còn nếu cần ý kiến pháp lý cho trường hợp riêng, hãy hỏi luật sư hoặc cơ quan tư pháp địa phương.
Điều chúng tôi mong muốn nhất là bạn không chỉ biết “bị phạt bao nhiêu”, mà còn hiểu vì sao Nhà nước cấm. Nếu bạn hoặc người thân đang nghiện, hãy xem lộ trình hỗ trợ ở bài cai nicotine từng bước. Bỏ được nicotine là cách bền vững nhất để vừa bảo vệ sức khoẻ, vừa tránh rắc rối pháp lý.
